Gebreken aan het spijsverteringskanaal van het konijn
Als een konijn geen zin heeft in eten is er iets ernstig mis. De oorzaak ligt soms bij de kiezen of tanden. Tanden zijn makkelijk te controleren: je trekt de lippen opzij en ziet dat de tanden normaal of afwijkend zijn. De afwijkende tanden normal (olifantstanden) slijten niet regelmatig tegen elkaar af en gaan dan doorgroeien. Soms zo ver, dat ze in het mond slijmvlies binnendringen. In deze situatie kan het konijn zijn voedsel niet goed opnemen, laat staan klein snijden. Toch is het niet zo dat alle tanden die wat lang lijken ook daadwerkelijk te lang zijn. De lengte kan direct verband houden met de hoogte van de kiezen. Een erfelijke aanleg waarbij de bovenkaak te kort blijft waardoor een zogenaamde onder bijter ontstaat, kan als oorzaak worden aangewezen. lange tanden moeten ingekort worden, bij voorkeur met een freesje, knippen geeft nogal eens verbrokkeling van de tand, soms zelfs fracturen diep in de tandkassen. De kiezen kunnen ook afwijkende standen vertonen. Soms pas als het konijn al enkele jaren oud is. Dit wordt mogelijk veroorzaakt door een langdurig tekort aan Calcium opname uit het voer. Het beenweefsel van de kaken wordt dan langzaam ontkalkt. De kiezen die bij het kauwen zware druk moeten opvangen, kunnen nu gaan kantelen of verschuiven in de kaak. De kauw vlakken staan dan niet goed tegenover elkaar en bij het afslijten blijven sommige stukjes vrij. Hier ontstaan dan haakjes die pijnlijke wonden in het slijmvlies kunnen veroorzaken. Tandwortel ontsteking met abces vorming kan het gevolg zijn. Als therapie kunnen de haakjes worden verwijderd, eventueel tanden of kiezen laten trekken, dit brengt een groot risico met zich mee daar een konijn moet altijd eten. Dieren die te dik zijn wat bijna bij alle gezelschapskonijnen het geval is kan bij enige dagen vasten een lever vervetting optreden met dodelijke afloop.
De maag
Een konijn heeft altijd een volle maag. Hij eet tot 60 maal per dag een klein beetje en het duurt wel 2 dagen voor de maag leeg is als hij niet meer eet. Een opvulling van de maag met onverteerbaar materiaal zoals haar haar bal of stukjes van de vloerbedekking zal de eetlust doen afnemen. Aangezien een konijn niet kan braken moet ook dit materiaal via het darmkanaal worden afgevoerd. Als dat niet gaat stopt het dier met eten. Licht verteerbaar vloeibaar voedsel wil wel eens helpen, anders zal operatief verwijderen van haar bal de behandeling moeten zijn. Om het probleem te voorkomen moeten langharige of ruiende konijnen geborsteld worden, tevens moet er altijd bij alle konijnen voldoende stro en hooi bij gevoerd worden. Hierdoor blijkt het losse haar makkelijker door het darmkanaal te worden afgevoerd. Dunnedarm
Bij pasgeboren konijnen is de darm nog zeer weinig ontwikkeld en slechts in staat moedermelk te verteren. In de loop van de daarop volgende 5 tot 8 weken groeien de korte darmvlokjes uit tot de lengte van een volwassen dier. Niet alleen de lengte van de vlokjes en daarmee het resorptieoppervlak maar ook de productie van enzymen is aanvankelijk nog niet op gang gekomen. Dit stelt bijzondere eisen aan de voeding perleeftijdsperiode. Dikkedarm
De dikke darm bestaat uit het coecum en colon. Vooral het coecum is nogal eens de oorzaak van stoornissen. Een groot aantal anaƫrobe bacteriƫn bewoont dit darmdeel en is actief bij de vertering van cellulose en zetmeel, hierbij ontstaan vluchtige vetzuren die de zuurgraad handhaven rond pH 6.5. Door voedingsveranderingen of medicijnen kan een verandering in deze darmflora optreden, die kan leiden tot zeer ernstige ziekten.
Uit een lezing van Mevr. M. van der Hage Vakgroep Veterinaire Pathologie Universiteit Utrecht. Piet Verhoef